Preuzmite publikaciju
O publikaciji
Autorka: Rozana Vuljaj
Godina izdanja: 2026.
Od obnove nezavisnosti, Crna Gora je donijela šest zakona o amnestiji, dok se novi prijedlog iz 2026. godine nalazi u skupštinskoj proceduri. Analiza Centra za građansko obrazovanje (CGO) pokazuje da se tokom dvije decenije amnestija postepeno restriktivnije oblikovala - kroz niže procente umanjenja kazni, širenje kruga krivičnih djela isključenih iz njenog obuhvata i ograničavanje mogućnosti njenog ponovljenog korišćenja.
Istovremeno, svih šest usvojenih zakona donijeto je u vremenskoj blizini relevantnih izbornih ciklusa - između 45 i 130 dana prije ili nakon izbora. Ta pravilnost sama po sebi ne dokazuje političku instrumentalizaciju amnestije, posebno imajući u vidu široku parlamentarnu podršku pojedinim zakonima i postojanje jasnih normativnih ili vanrednih razloga u određenim slučajevima. Ipak, riječ je o obrascu koji, u sistemu sa širokom zakonodavnom diskrecijom, zahtijeva viši stepen transparentnosti, obrazloženosti i javne provjerljivosti budućih odluka o amnestiji.
Ključni problem je u nesrazmjeri između široke diskrecije zakonodavca i slabih mehanizama njene kontrole. Crnogorski okvir ne propisuje jasne materijalne kriterijume za donošenje amnestije, trajna ograničenja u pogledu krivičnih djela koja mogu biti obuhvaćena, posebne proceduralne garancije niti obaveznu procjenu efekata prethodnih amnestija.