Škola demokratije

Ne treba posebno obrazlagati potrebe crnogorskog društva za demokratijom u pravom smislu te riječi, pa sljedstveno tome ni ni potrebu izučavanja vještine njenog saznavanja i primjenjivanja. Centar za građansko obrazovanje (CGO) vjeruje da se samo demokratskim putem mogu prevladati duboke i teške podjele i problemi koje naše društvo iscrpljuju jako dugo, ali i suočiti sa sa izazovima budućnosti. Takođe, demokratska politička kultura, iako se o samoj demokratiji mnogo govori posljednjih godina, je na prilično niskom nivou. Iz potrebe da se inspiriše i osnaži promjena takve situacije nastala je, u okrilju CGO-a, ideja o pokretanju Škole demokratije.

Škola demokratije

Škola demokratije je posvećena razumijevanju ideje demokratije i načina na koji se ta ideja primjenjuje. U njoj se izučavaju teorijska znanja, komparativna praksa i sama vještina i umijeće primjene demokratskih načela u svakodnevnom životu, a posebno u političkoj sferi. Njen opšti cilj je podizanje nivoa demokratske političke kulture u Crnoj Gori kroz:

  • ustanovljavanje jezgra organizovane, metodološki i teorijski valjano utemeljene obrazovne djelatnosti, koje bi makar jednom dijelu građana i građanki Crne Gore, omogućilo da dobiju neophodna znanja o tome:
  • što je ideja demokratije, što znači i odakle potiče, koja su pozitivna, a koja negativna svojstva demokratije,
  • što demokratija podrazumijeva – kao proces ostvarivanja ljudskih individualnih prava i sloboda, kao način društvenog življenja i odnosa u društvu, kao oblik vlade i vladanja, kao institucionalni sistem,
  • kako se demokratija (zlo)upotrebljava;
  • promovisanje principa komparativne analize konkrektnih iskustava primjene demokratije u Crnoj Gori i drugim zemljama u Evropi i svijetu
  • razvijanje moći kritičkog zapažanja i tolerantnog, argumentovanog i odgovornog javnog komuniciranja, odnosno učestvovanja u formulisanju i predlaganju mjera javne politike i njihovom sprovođenju.

Program Škole demokratije je organizovan kroz petomjesečnu seriju sesija, u vidu predavanja, radionica, panel diskusija, simulacija, konferencija, prikazivanja filmova praćenih razgovorom o njima, itd. Devet modula, koji čine okvir nastavnog programa, uključuje širok spektar tema:

  1. Demokratija – pojam, vrijednosti, principi, tipovi;
  2. Demokratija i građanin, aktivno građanstvo i civilno društvo – pojam građanina, građanin vs podanik, obrazovanje za demokratsko građanstvo, građanin kao subjekt demokratije, sloboda izražavanja i udruživanja, pojam civilnog društva, nevladine organizacije u Crnoj Gori;
  3. Demokratija i sukobi, suočavanje sa prošlošću – pojam sukoba, izvori sukoba, načini suočavanja sa sukobima i upravljanje sukobima, studije slučaja, institucionalna i individualna odgovornost, modeli utvrđivanja činjenica, studija slučaja – REKOM;
  4. Demokratija i izbori, vlast i političke partije – izborni sistem Crne Gore, institucije, osvrt na izborne procese u Crnoj Gori, političke partije i politička moć, partijske (infra)strukture i odnosi moći, tipovi partija, finansiranje političkih partija, pojam vlasti, funkcionisanje i kontrola u skladu sa demokratskim principima;
  5. Demokratija i govorna komunikacija, javno mnjenje i mediji – debata, dijalog, pregovori, istraživanja javnog mnjenja i njihova interpretacija, tendencije u Crnoj Gori, značaj medija za razvoj demokratskog društva;
  6. Demokratija i ekonomija – odnos demokratije i ekonomije, ekonomski zakoni;
  7. Demokratija i ljudska prava – pojam ljudskih i manjinskih prava, generacija prava, savremene tendencije, studije slučaja, pravosudni sistem u Crnoj Gori, Evropski sud za ljudska prava i sudska praksa ESLJP, rodna ravnopravnost, pojam roda i pola, zakonski okvir, politička participacija žena, presjek stanja u Crnoj Gori;
  8. Demokratija i evropske integracije – uticaj procesa evropskih integracija na demokratizaciju društva, pregovaračka struktura u Crnoj Gori, evropski standardi i promjene koje čekaju crnogorsko društvo;
  9. Demokratija i globalizacija – pojam globalizacije, što nam globalizacija donosi a što odnosi, antiglobalistički pokreti, uticaj globalizacije na razvoj demokratije.

Tokom rada svake generacije, program varira u smislu da se one teme koje su najaktuelnije ili izazivaju najveći interes polaznika/ca obrađuju u širem opsegu. Na kraju rada, provjera stečenih znanja se vrši putem testa ili pisanja eseja na zadatu temu.

Voditelj Škole je prof. dr Radovan Radonjić.

U 2013, Škola demokratije je obilježila deset godina svog rada, predstavljajući istovremeno i najstariji, još uvijek aktivan, sistematski program alternativnog obrazovanja u ovoj oblasti u Crnoj Gori. Često je korišćen kao model koji je dalje, u različitim formama i sa različitim trajanjem, razvijan od strane brojnih nevladinih organizacija u Crnoj Gori i regionu.

Zaključno sa upravo okončanim radom dvadesetpete generacije, Školu je uspješno završilo 711 građana/građanki Crne Gore, uglavnom aktivista nevladinih organizacija, političkih partija, novinara/ki, službenika/ca lokalne samouprave i državne uprave, studenata, ali i svih onih koji su pokazali interesovanje da svoje djelovanje vežu za javnu scenu i daju lični doprinos razvoju demokratije u Crnoj Gori (iako u trenutku pohađanja Škole nijesu neminovno pripadali ni jednoj od gore navedenih struktura). Mnogi od njih se sad nalaze na pozicijama donosilaca odluka u okviru odabranih profesionalnih puteva.

U okviru Škole demokratije svoja znanja i vještine sa polaznicima dijelilo je 50 predavača/ica. Za to su ih preporučile akademske reference, ukoliko su dolazili sa univerziteta iz zemlje ili regiona, ali i angažmani u nevladinim organizacijama, političkim partijama, agencijama za istraživanja javnog mnjijenja, marketinškim agencijama, medijima, sindikatima, Skupštini, Vladi, međunarodnim organizacijama, sudovima, kao i određene nezavisne pozicije stručnjaka u oblastima koje program Škole pokriva.

Rad Škole prati i izdavačka djelatnost. Do sada su objavljena tri izdanja knjige «Demokratija» prof. dr Radovana Radonjića, zatim «21 priča o demokratiji» grupe autora i «Političke doktrine» prof. dr Radovana Radonjića.

Školu demokratije od početka njenog rada podržava fondacija Friedrich Ebert.