Centar za građansko obrazovanje (CGO) ukazuje na slab plasman Univerziteta Crne Gore (UCG) na relevantnim međunarodnim rang-listama koje ocjenjuju visokoškolske institucije na osnovu različitih akademskih i istraživačkih kriterijuma.
CGO napominje da rangiranje ne mora nužno odražavati stvarni kvalitet univerziteta, ali pruža studentima i akademskom osoblju uvid u međunarodnu poziciju institucija. S obzirom na moguće manipulacije podacima radi bolje promocije, važno je sagledati širu sliku i koristiti više izvora.
Najčešće se crnogorskoj javnosti prezentuje plasman UCG-a na Webometrics listi, i to pretežno kada dođe do napretka. Na ovaj način, zanemarivanjem ostalih mjerodavnih listi, pruža se ograničen uvid u realan plasman univerziteta na globalnom nivou. Na posljednjoj Webometrics listi iz januara 2026. godine UCG je zauzeo 1.893. mjesto, što je pad u odnosu na prethodni period, jer je prije godinu dana bio na 1.737. poziciji, a 2019. godine na 1.633. Ova lista koja obuhvata 30, 000 univerziteta uzima u obzir tri dimenzije: vidljivost (broj i uticaj eksterne mreže ka web-stranicama institucije), transparentnost/otvorenost (citiranost vodećih istraživača preko Google Scholar profila) i izvrsnost (broj radova među 10% najcitiranijih u 27 naučnih oblasti). Poređenja radi, na istoj listi, Univerzitet u Beogradu je na 336, Univerzitet u Zagrebu na 438, a Univerzitet u Ljubljani na 310 mjestu.
Iako ne postoji širi konsenzus oko relevantnosti međunarodnih rang-lista koje procjenjuju univerzitete, neke od njih uživaju veće povjerenje akademske zajednice. Jedna od njih – QS University Rankings – rangira univerzitete na osnovu istraživačkih kvaliteta i akademske reputacije, ali i reputacije i uticaja studenata na tržištu rada. Posljednja globalna edicija, objavljena u junu 2025. godine, obuhvatila je 1507 univerziteta, među kojima se UCG nije našao. Međutim, na evropskoj listi koja okuplja 959 univerziteta, UCG je rangiran pri samom dnu – u rasponu od 701. do 900. mjesta.
UCG nije zavrijedio mjesto ni na Academic Ranking of World Universities, listi najboljih svjetskih univerziteta koju kreira ShangaiRanking Consultancy organizacija i uključuje ukupno 1000 institucija. Rangiranje na ovoj listi se vrši na osnovu kvaliteta obrazovanja/uspjeha alumnista, kvaliteta nastavnog kadra, istraživačkog učinka i ukupnog akademskog učinka prilagođenog veličini institucije.
Times higher education (THE) je još jedna relevantna međunarodna lista, čiji kriterijumi uključuju kvalitet nastavnog i istraživačkog okruženja, ukupan istraživački kvalitet, stepen internacionalizacije i doprinos industriji. Ovim rangiranjem obuhvaćeno je oko 3.000 univerziteta, pri čemu se UCG nalazi u donjem dijelu liste, rangiran ispod 1.501. mjesta, bez preciznog numeričkog određenja.
Na međunarodnoj listi najboljih univerziteta pod nazivom US News Best Global Universities, UCG zauzima 2016. mjesto, od ukupno 2551 univerziteta iz cijelog svijeta. Ova lista vrši rangiranje na osnovu 13 kriterijuma koji se tiču reputacije u regionalnom i globalnom istraživačkom prostoru, obima i vrste naučnih publikacija, citatnog i naučnog uticaja radova, kao i stepena međunarodne saradnje u istraživanju.
CWTS Leiden rankings je lista koju kreira istraživački tim sa Univerziteta u Lajdenu, a rangiranje se vrši na osnovu analize publikacija i njihove citiranosti. Na posljednoj ediciji ove liste, UCG je zauzeo 2083. mjesto, od ukupno 2773 univerziteta.
CGO smatra da ovi podaci jasno opominju na potrebu za značajno drugačijim pristupom u radu UCG. Iako je budžet UCG u 2026. godini rekordnih 40,5 miliona eura, a akademsko osoblje odlično plaćeno, rezultati na mjerodavnim međunarodnim rang-listama pokazuju da to ne rezultira adekvatnim akademskim i istraživačkim učinkom. To sugeriše da je neophodno fokusirati se na unapređenje kvaliteta nastave, istraživačkog rada i međunarodne saradnje, uz njegovanje a ne gušenje pluralizma i kritičke misli, kako bi se poboljšala globalna pozicija UCG i obezbijedila veća prepoznatljivost i konkurentnost na međunarodnom nivou.
Ivan Kašćelan, asistent na projektima