Centar za građansko obrazovanje (CGO), nadograđujući prethodne analize različitih aspekata rada poslanika i poslanica 28. saziva Skupštine Crne Gore, ukazuje da podaci o prosječnim mjesečnim primanjima najmanje aktivnih poslanika i poslanica u plenumu dodatno otvaraju pitanje odnosa između javnih sredstava, poslaničkog angažmana i odgovornosti prema građanima i građankama.
CGO je ranije ukazao na vidljive razlike u aktivnostima poslanika i poslaničkih klubova u plenumu, troškove idestinacije službenih putovanja, kao i na komparativni odnos između tih kategorija.
Međutim, dodatno je indikativan osvrt na prosječna primanja šest poslanika i poslanica koji su se našli među najmanje aktivnima u plenarnim raspravama. Analiza obuhvata period od početka 28. saziva, odnosno od 27. jula 2023. godine do aprila 2026. godine, u skladu sa dostupnim podacima o isplaćenim zaradama.
CGO je ranije objavio da se među šest poslanika i poslanica sa najmanjim učešćem u plenarnim raspravama nalaze Gordan Stojović, Milena Vuković, Vladimir Bakrač, Jelena Kljajević, Artan Čobi i Vladimir Dobričanin. Njihova prosječna mjesečna primanja razlikuju se, između ostalog, i zbog činjenice da su pojedinima mandati počeli kasnije, dok su kod pojedinih evidentirane isplate po osnovu razlike zarade, a ne pune poslaničke plate. Ipak, kada se ti podaci ukrste sa njihovom izrazito niskom aktivnošću u plenumu, legitimno se otvara pitanje odnosa između primanja iz javnih sredstava i vidljivog parlamentarnog angažmana.
Gordan Stojović, iz Pokreta Evropa sad (PES), tokom blizu 30 mjeseci, imao je prosječnu mjesečnu neto platu od 1 809,80€. Poslanički mandat mu je potvrđen 16. novembra 2023. godine, nakon izbora Vlade, kada je PES popunio upražnjena poslanička mjesta svojih ministara. U analiziranom periodu, u plenumu je govorio svega 15 minuta i 14 sekundi. Istovremeno, Stojović je imao 23 službena putovanja, ukupnog troška 55 729,12€. U novčanom izrazu, Stojović je građane i građanke koštao blizu 100,000€, koliko su bili njegovi troškovi isplaćeni iz Skupštine po ova dva osnova, što ga izdvaja kao primjer izrazitog nesrazmjera između vidljive plenarne aktivnosti, primanja i troškova službenih putovanja.
Milena Vuković iz Građanskog pokreta URA imala je prosječnu mjesečnu neto platu od 1 834,18€. Poslanički mandat joj je potvrđen 11. jula 2025. godine, pa se podaci o njenim primanjima odnose na kraći period u odnosu na većinu drugih poslanika i poslanica. U plenumu je govorila ukupno 16 minuta i 20 sekundi, dok za nju nisu evidentirana službena putovanja o trošku građana i građanki.
Kod Vladimira Bakrača, takođe iz PES-a, evidentirana je prosječna mjesečna neto isplata od 188,85€, uz važnu napomenu da se kod njega radi o razlici u odnosu na redovnu zaradu na Univerzitetu Crne Gore (UCG), a ne o punoj poslaničkoj plati. Poslanički mandat mu je potvrđen 16. novembra 2023. godine. Bakrač je u plenumu govorio 34 minuta i 26 sekundi, a po osnovu službenih putovanja evidentiran je jedan trošak od 488,35€.
Jelena Kljajević iz kluba ZBCG – Demokratska narodna partija (DNP) imala je prosječnu neto mjesečnu platu od 1 822,15€. Poslanički mandat joje potvrđen 29. jula 2024. godine, a od tada je u plenumu govorila ukupno 47 minuta i 50 sekundi, uz četiri službena putovanja ukupnog troška od 305,31€.
Artan Čobi iz Albanskog foruma imao je najvišu prosječnu mjesečnu neto platu među ovom grupom poslanika/ca – 2 030,67 €. Njegov mandat potvrđen je 16. novembra 2023. godine. Čobi je u plenumu govorio 50 minuta i 45 sekundi, dok je imao šest službenih putovanja, ukupnog troška 2 511,08 €.
Kod Vladimira Dobričanina, iz Posebnog kluba poslanika, evidentirana je prosječna neto mjesečna isplata od 338,21 €, uz napomenu da se radi o razlici u odnosu na redovnu zaradu u zdravstvu, a ne o punoj poslaničkoj plati. On je u plenumu govorio 56 minuta i 38 sekundi. Za Dobričanina nijesu evidentirana službena putovanja o trošku građana i građanki u analiziranom periodu.
Ovi podaci ne govore samo o visini pojedinačnih primanja ili o punoj posvećenosti poslaničkoj funkciji, već i o potrebi da se poslanička funkcija sagledava kroz odnos između javnih sredstava i vidljivog angažmana. Činjenica da je šest poslanika i poslanica zajedno u plenumu govorilo manje od četiri sata u analiziranom periodu, dok su istovremeno ostvarivali primanja iz skupštinskog budžeta, a pojedini imali i značajne troškove službenih putovanja, pokazuje da javnost mora imati potpuniji uvid u učinak i cijenu svojih izabranih predstavnika i predstavnica.
CGO naglašava da se rad poslanika i poslanica ne može mjeriti isključivo brojem minuta provedenih za govornicom u plenumu. Poslanički angažman podrazumijeva i rad u odborima, pripremu zakonskih inicijativa, amandmana i poslaničkih pitanja, komunikaciju sa građanima i druge oblike parlamentarnog djelovanja. Ipak, plenum ostaje najvidljiviji prostor političke debate, predstavljanja stavova i kontrole izvršne vlasti. Zato izrazito niska aktivnost u tom segmentu, uz redovna polanička primanja i beneficije koje funkcija nosi, ne može ostati bez javne pažnje i legitimnog propitivanja odnosa prema javnom interesu.
Nikola Đurašević, saradnik na programima